Lược sử hình thành và phát triển của trường

Sự hình thành và phát triển của Trường ĐH Khoa học Tự nhiên gắn liền với các mốc thời gian sau:

Trường Cao đẳng Khoa học

       Trường Cao Đẳng Khoa Học trực thuộc Viện Đại học Đông Dương đặt tại Hà Nội được thành lập theo sắc lệnh ngày 26/7/1941. Nhiệm vụ của Trường Cao Đẳng Khoa Học từ năm học 1941-1942 là đào tạo và cấp các chứng chỉ: Toán Đại cương (M.G); Toán, Lý, Hóa (M.P.C); Lý, Hóa, Khoa học tự nhiên (S.P.C.N).

       Tháng 10/1942 Trường bắt đầu tổ chức kỳ thi nhập học chứng chỉ M.G và chứng chỉ M.P.C tại Hà Nội, Huế, Sài Gòn.

       Năm 1947, một trung tâm thứ hai được thiết lập tại Sài Gòn và tọa lạc trên phần đất của bệnh viện Dejean de la Bâtie, nay là Bệnh viện Sài Gòn.

       Năm học 1947-1948 trường mở các chứng chỉ (c/c): Toán học có c/c Toán Đại cương, c/c Toán Vi phân và Tích phân; Khoa học Tự nhiên có c/c Thực vật đại cương, c/c Động vật, c/c Sinh lý đại cương, c/c Vật lý, c/c Hóa học và Sinh học.

       Ngày 23/11/1947 thành lập phân ban Vô tuyến điện trực thuộc phòng thí nghiệm Vật lý, đào tạo các cán sự Vô tuyến điện.

Trường Đại học Khoa học

       Trong Bản Hiệp ước văn hóa Pháp - Việt, ký kết ngày 30/12/1949, Viện Đại học Đông Dương biến đổi thành Viện Đại học hỗn hợp Pháp - Việt lấy tên là Viện Đại học Hà Nội, gồm 2 trung tâm: một Trung tâm ở Hà Nội và một Trung tâm ở Sài Gòn. Viện này được quyền tự trị hành chính và tài chính, bắt đầu hoạt động từ tháng 1/1951 dưới sự điều hành của Viện trưởng người Pháp và được trợ giúp bởi một Phó Viện trưởng người Việt.

       Ngày 12/11/1953, một văn bản của hai chính phủ Pháp và Việt nam đổi tên trường Cao đẳng Khoa học thành trường Đại học Khoa học (còn gọi là Khoa học Đại học đường), gồm một trung tâm ở Hà Nội và một trung tâm ở Sài Gòn.

       Tháng 11/1954, trung tâm ở Hà Nội di chuyển vào nam và sáp nhập với Trung tâm ở Sài Gòn. Ban đầu gồm có các trường: ĐH Luật khoa, ĐH hỗn hợp Y-Dược khoa, ĐH Khoa học, Cao đẳng Kiến trúc, Trường dự bị Văn khoa. Bản Hiệp ước Văn hóa Việt-Pháp (30/12/1949) và sau đó là thỏa thuận bổ sung (08/01/1951) đã quyết định sẽ chuyển giao điều hành từ chính phủ Pháp qua Việt Nam. Ngày 11/5/1955 Lễ chuyển giao từ chính phủ Pháp cho Việt Nam đã được tiến hành. Ngày này trở thành mốc đánh dấu ngày thành lập Viện Đại học Quốc gia Việt Nam. Viện Đại học Quốc gia Việt Nam được đặt dưới sự điều hành của một Viện Trưởng người Việt Nam. Theo Sắc lệnh số 247 ngày 28/4/1955, Ông Nguyễn Quang Trình, Giáo sư thực thụ, Tiến sĩ Khoa học, đã được cử làm Viện trưởng Viện Đại học Quốc gia. Đồng thời, GS Nguyễn Quang Trình được bổ nhiệm là Quyền Khoa Trưởng Khoa học Đại học Đường (tức Trường Đại học Khoa học).

       Ngày 22/12/1955 lễ khai giảng các trường Đại học diễn ra sau khi ký kết văn kiện chuyển giao. Sĩ số sinh viên của Trường Đại học Khoa học tính đến ngày 01/01/1956 là 743 sinh viên với 15 Giáo sư (có 7 người Pháp). Các kỳ thi cuối niên học 1955-1956, khóa thứ I (ngày nay gọi là thi lần 1), mở từ ngày 11/6/1956, kết quả số sinh viên thi đạt là 96 trên số sinh viên dự thi là 326. Kỳ thi khóa II, mở ngày 16/10/1956, kết quả số sinh viên thi đạt là 84 trên số sinh viên dự thi là 241.

       Tháng 3 năm 1957, sau khi Viện Đại học Huế được thành lập thì Viện Đại học Quốc gia Việt Nam đổi tên thành Viện Đại học Sài Gòn; cũng từ đó trường Đại học Khoa học được mang tên Trường Đại học Khoa học Sài Gòn.

       Ngày thứ ba, 13/10/1964, lúc 9g sáng đã diễn ra lễ đặt viên đá đầu tiên xây dựng tòa nhà thuộc Trường Đại học Khoa học Sài Gòn tại khu Đại học Thủ Đức (cơ sở Linh Trung hiện nay), theo chương trình Viện trợ Văn hóa cho Chính phủ Việt Nam của Tân Tây Lan (New Zealand).

       Trường Đại học Khoa học Sài Gòn được xem là trường khoa học cơ bản mạnh nhất lúc bấy giờ và là cái nôi nghiên cứu khoa học cơ bản. Trường đào tạo hệ đại học và sau đại học, tổ chức bảo vệ luận án "Tiến sĩ quốc gia" đầu tiên về Hóa học vào năm 1965, từ đó trường tổ chức đào tạo Bằng "Tiến sĩ quốc gia" và "Tiến sĩ Đệ tam cấp" trong các ngành khoa học.

Trường Đại học Tổng hợp Thành phố Hồ Chí Minh

       Được thành lập ngày 30/4/1977 theo quyết định của Bộ Đại học và trung học chuyên nghiệp hợp nhất từ hai trường ĐH Văn Khoa và ĐH Khoa học (của Viện Đại học Sài Gòn cũ)với mục tiêu đào tạo cán bộ nghiên cứu khoa học tự nhiên và xã hội, đào tạo giảng viên giảng dạy khoa học cơ bản cho các trường trong khu vực. Trường gồm 16 khoa: Toán, Vật lý, Hóa, Sinh, Địa lý, Địa chất, Ngữ văn, Sử học, Triết, Kinh tế, Thư viện, Anh, Pháp, Nga, Luật và Đông Phương học. Ngoài ra còn có 7 trung tâm NCKH - dịch vụ và sản xuất.

       Trường đóng vai trò lớn trong việc đào tạo hàng ngàn nhà khoa học trẻ trên hai lãnh vực là khoa học tự nhiên và khoa học xã hội. Trường có mối quan hệ với hàng chục trường đại học, viện và tổ chức giáo dục trên thế giới. Từng tổ chức nhiều hội thảo khoa học và cử cán bộ tu nghiệp và trao đổi chuyên môn.

Trường Đại học Khoa học Tự nhiên:

Năm 1996, Trường ĐH KHTN được chính thức thành lập theo quyết định 1236/GDĐT của Bộ GD&ĐT ngày 30/3/1996 trên cơ sở tách ra từ Trường Đại học Tổng hợp TP.HCM để tham gia vào Đại học Quốc gia TP.HCM.

Trường hiện có 09 Khoa; 16 trung tâm đào tạo, nghiên cứu khoa học - chuyển giao công nghệ. Hiện nay, Trường đang có 32 chuyên ngành ở bậc sau đại học (SĐH) và 13 ngành (52 chuyên  ngành) đào tạo ở bậc đại học (ĐH): Toán học, Nhóm ngành Công nghệ Thông tin, Vật lý, Kỹ thuật Điện tử - Truyền thông, Khoa học Vật liệu, Hóa học, Sinh học, Công nghệ Sinh học, Địa chất, Khoa học Môi trường, Công nghệ Kỹ thuật Môi trường, Hải Dương học và Kỹ thuật Hạt nhân. Trường đào tạo các văn bằng: Tiến sĩ, Thạc sĩ, Cử nhân Đại học, Cử nhân Cao đẳng, Hoàn chỉnh, Từ xa, Vừa làm vừa học. Hằng năm Trường có trên 2.500 Cử nhân và gần 250 Thạc sĩ, Tiến sĩ ra trường, cung cấp đội ngũ cán bộ khoa học tự nhiên cho TP.HCM và các tỉnh trong toàn quốc.

Các năm qua, Trường được Nhà nước đầu tư kinh phí xây dựng các ngành mũi nhọn như: Công nghệ thông tin, Công nghệ Sinh học, Khoa học vật liệu với các phòng thí nghiệm có thiết bị hiện đại. Trường có mối quan hệ với 63 tổ chức, đơn vị trong nước và 41 trường đại học, tổ chức quốc tế. Trường ĐH KHTN là 1 trong 2 trường đại học đầu tiên của cả nước áp dụng thành công học chế tín chỉ từ năm 1994. Ngoài ra, Trường còn phụ trách chương trình đào tạo ngành CNTT (thuộc 1 trong 10 chương trình tiên tiến đầu tiên của Bộ GD&ĐT) và nhiều năm liền được Bộ xếp hạng và đánh giá cao. Tháng 12/2009, ngành CNTT của Trường đã được tổ chức quốc tế AUN kiểm định chất lượng đánh giá cho điểm cao nhất nước, xếp hạng 2 trong toàn khu vực Đông Nam Á.

Bên cạnh đó, trường còn luôn là đơn vị tiên phong trong nghiên cứu cơ bản, phát triển và ứng dụng các lĩnh vực khoa học công nghệ mũi nhọn vào thực tiễn sản xuất. Phòng thí nghiệm Nghiên cứu và Ứng dụng Tế bào gốc của Trường đã được Bộ Khoa học và Công nghệ, Bộ Y tế đánh giá cao về thành tích đào tạo cán bộ và nhân lực cho ngành hỗ trợ sinh sản, điều trị vô sinh, thụ tinh trong ống nghiệm tại TP.HCM và các tỉnh phía Nam; đồng thời là phòng thí nghiệm tiên phong về nghiên cứu và ứng dụng trong lĩnh vực tế bào gốc tại Việt Nam.

Trường đã được nhà nước tặng thưởng Huân chương Lao động Hạng I năm 2000; năm 2003 và năm 2009, Trường vinh dự được tặng thưởng Huân chương độc lập hạng III và hạng II. Đặc biệt, ngày 11/09/2010, Chủ tịch nước đã ký quyết định phong tặng danh hiệu Anh hùng Lao động cho tập thể CB-VC, giảng viên và sinh viên Trường ĐH KHTN TP. HCM. Ngoài ra, những năm qua, nhà trường còn đón nhận các huân chương lao động hạng II, hạng III và bằng khen của chính phủ, các bộ, ngành, UBND Thành phố.

ĐHQG TP.HCM là một đại học đa lĩnh vực, được chính phủ đầu tư đặc biệt về tài chính và tạo điều kiện về cơ chế nhằm đi đầu trong chất lượng đào tạo, phương pháp giảng dạy tiên tiến, đẩy mạnh khoa học công nghệ và hỗ trợ nguồn cán bộ khoa học cho khu vực phía Nam.

Trường Đại học Khoa học Tự nhiên đang thực hiện các bước trong quy hoạch tổng thể của ĐH Quốc Gia TP.HCM tại Linh Trung - Thủ Đức, hứa hẹn một tương lai tươi sáng.